E-recepcja

Dział obsługi korporacyjnej

Postępowanie sanacyjne

Jeden z czterech rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych, najbardziej rygorystyczny i zbliżony do postępowania upadłościowego. Powoduje wstrzymanie wszelkich egzekucji komorniczych i umożliwia uchylenie zajęć rachunków bankowych, a z drugiej z strony odbiera dłużnikowi prawo zarządu przedsiębiorstwem. Przeznaczone dla dłużnika, który znajduje się w poważnych kłopotach finansowych, toczy z kontrahentami spory, i ma wiele postępowań egzekucyjnych ze strony wierzycieli.

Jako jedyne może być zainicjowane nie tylko przez samego dłużnika, ale też przez wierzyciela. W dodatku może być prowadzone po nieudanej próbie innego rodzaju restrukturyzacji.

Przebieg

  • Rozpoczyna się od złożenia w sądzie wniosku o otwarcie postępowania, do którego załącza się wstępny plan restrukturyzacyjny i wykaz wierzycieli. Wniosek podlega opłacie w wysokości 1000 zł. Sąd może żądać od dłużnika zaliczki na wydatki postępowania.
  • Sąd sprawdza, czy spełnione są przesłanki przeprowadzenia restrukturyzacji, a jeśli tak – wydaje postanowienie o otwarciu postępowania, w którym wyznacza zarządcę sądowego.
  • Co do zasady dłużnik wydaje zarządcy cały swój majątek. Od tej pory przedsiębiorstwo prowadzi zarządca, choć sąd może zezwolić dłużnikowi na dalsze wykonywanie zarządu w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu. Dłużnik podlega nadzorowi ze strony wierzycieli, zarządcy oraz sądu. Wygasa prokura oraz wszelkie pełnomocnictwa, a nowych może udzielić tylko zarządca.
  • Od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego dłużnik nie może regulować wierzytelności, które z mocy prawa objęte są układem – można tego dokonać dopiero po zatwierdzeniu układu. Jednak wierzytelności, których układ nie obejmuje, np. należności zabezpieczone hipoteką, należności powstałe po otwarciu postępowania takie jak wynagrodzenia pracowników czy czynsz najmu muszą być regulowane na bieżąco.
  • Zarządca sporządza spis inwentarza na podstawie wpisów w księgach dłużnika i dokumentów bezspornych. Spis zawiera też oszacowanie wartości majątku dłużnika.
  • Zarządca sporządza plan restrukturyzacyjny (obejmuje on opis dotychczasowej działalności, analizę przyczyn utraty płynności i swego rodzaju biznesplan, który ma zapewnić polepszenie kondycji finansowej dłużnika i powinien uwzględniać propozycje dłużnika). Plan nie musi być zgodny z wolą dłużnika.
  • Sąd zatwierdza plan restrukturyzacyjny, może go też zmodyfikować. Zarządca postępuje zgodnie z planem restrukturyzacyjnym i realizuje go.
  • Zarządca sporządza spis wierzytelności. Wierzyciel, który nie zgadza się z treścią spisu wierzytelności (np. uważa, że należy mu się większa kwota niż wskazana w spisie albo został całkowicie pominięty) może złożyć sprzeciw. Sprzeciwy rozpoznaje sąd, co zajmuje kilka miesięcy. Jednak nawet jeśli ostatecznie należność nie zostanie umieszczona w spisie wierzyciel będzie mógł jej dochodzić w inny sposób, np. wnieść pozew.
  • Dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu większości sprzeciwów sąd zatwierdza spis wierzytelności. Jeśli nierozpoznane sprzeciwy dotyczą max. 15% sumy wierzytelności, sąd zatwierdza spis wierzytelności w zakresie nieobjętym tymi sprzeciwami.
  • Następnie sąd niezwłocznie wyznacza termin zgromadzenia wierzycieli i przeprowadza się głosowanie nad układem. Powinno to nastąpić w ciągu 12 miesięcy od otwarcia postępowania sanacyjnego.
  • Układ podlega zatwierdzeniu przez sąd, po czym wiąże wszystkich wierzycieli nim objętych – również tych, którzy głosowali przeciwko oraz tych, którzy nie brali udziału w postępowaniu i których wierzytelności nie były ujawnione w spisie wierzytelności (chyba, że dłużnik ich nie ujawnił). Dzięki temu dłużnik nie musi negocjować indywidualnie z każdym wierzycielem. Co więcej, brak zgody albo brak aktywności niektórych wierzycieli nie blokuje zawarcia układu, a ci, którzy byli przeciwni uzgodnieniom i tak będą musieli podporządkować się ustaleniom większości.

Zasady zawierania układu

Wierzyciele głosują na zgromadzeniu wierzycieli. Do przyjęcia układu wymagana jest większość głosujących wierzycieli, którzy oddali ważny głos, mających łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom. Większość bada się w odniesieniu do faktycznie oddanych głosów, a zatem nie wlicza się tych, którzy nie biorą czynnego udziału w głosowaniu.

Sytuacja dłużnika

Zarządcę wybiera sąd. Dłużnik może ubiegać się o to, by zarządcą została konkretna osoba, jeśli uzyska na to zgodę wierzyciela lub wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności. Wynagrodzenie zarządcy jest ustalane przez sąd i zależy m.in. od liczby wierzycieli, wartości sumy wierzytelności, wkładu pracy, czasu trwania postępowania i przeciętnego wynagrodzenia w kraju.

Przez cały czas trwania postępowania (ponad 12 miesięcy) dłużnik ma obowiązek dodawania do swojej nazwy dopisku „w restrukturyzacji”.

Zarządzanie przedsiębiorstwem

Co do zasady dłużnik traci prawo zarządzania przedsiębiorstwem i musi wydać zarządcy cały swój majątek. Sąd może zezwolić dłużnikowi na dalsze wykonywanie zarządu w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu; dłużnik podlega nadzorowi ze strony wierzycieli, zarządcy oraz sądu.

Wpływ na pozycję kontraktową dłużnika

Stabilność sytuacji kontraktowej dłużnika zapewnia:

  • nieważność klauzul umownych dających prawo zmiany lub rozwiązania umowy (np. kontrahenci dłużnika nie mogą wypowiedzieć umowy najmu z powodu restrukturyzacji),
  • bezskuteczność postanowień uniemożliwiających albo utrudniających osiągnięcie celu przyspieszonego postępowania układowego,
  • ograniczenie możliwości wzajemnych potrąceń – np. wykluczone jest kupowanie po otwarciu restrukturyzacji długów, które dłużnik ma wobec innych osób po to, by je potrącić i w ten sposób szybciej uzyskać zapłatę,
  • ograniczenie możliwości wypowiedzenia przez kontrahenta umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzona działalność – wypowiedzenie jest możliwe tylko za zgodą rady wierzycieli (dzięki temu np. właściciel biurowca, który chce wypowiedzieć najem biura dłużnika bo spodziewa się, że nie otrzyma czynszu, ma utrudnione zadanie, bo musi uzyskać zgodę wierzycieli),
  • takie samo ograniczenie wypowiedzenia umowy dotyczy też umów kredytu w zakresie środków postawionych do dyspozycji kredytobiorcy przed dniem otwarcia postępowania, leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego, umów poręczeń, umów obejmujących licencje udzielone dłużnikowi oraz gwarancji lub akredytyw,
  • przewiduje dalej idące instrumenty regulowania sytuacji kontraktowej dłużnika, np. możliwość odstąpienia od umów niekorzystnych dla dłużnika niezależnie od tego, co na ten temat mówi sama umowa,
  • aby zapobiec mataczeniu przez dłużnika, umożliwia żądanie sądowego uznania za bezskuteczne czynności dokonanych nawet 1 rok przed restrukturyzacją, jeżeli ich warunki były wyjątkowo korzystne dla drugiej strony, np. darowizn, sprzedaży, poręczeń, zabezpieczeń, ugód, zrzeczenia się roszczenia. Można też żądać obniżenia wynagrodzenia kadry zarządzającej (np. menedżerów). W wypadku wygrania sprawy sądowej, druga strona musi zwrócić to, co uzyskała od dłużnika,
  • umożliwia dokonanie redukcji zatrudnienia na zasadach przewidzianych dla postępowania upadłościowego (np. skrócenie okresu wypowiedzenia, zwolnienie kobiet w ciąży),
  • zarządca może zbywać składniki mienia dłużnika za zgodą sądu, na zasadach z postepowania upadłościowego (wyceny ich wartości dokonuje biegły).

Wpływ na postępowania egzekucyjne

Postępowanie sanacyjne powoduje zatrzymanie wszelkich postępowań egzekucyjnych.

Egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Zawieszone zostają również postępowania egzekucyjne dotyczące wierzytelności nieobjętych układem (z wyjątkiem egzekucji alimentów i niektórych rent). Nie jest możliwe wszczynanie nowych egzekucji. Ponadto w uzasadnionych przypadkach możliwe jest uchylenie zajęć rachunków bankowych. Możliwe jest zawieszenie postępowań egzekucyjnych lub uchylenie zajęć rachunków bankowych jeszcze przed otwarciem postępowania.

Wpływ na inne postępowania

Do postępowań dotyczących masy sanacyjnej obligatoryjnie wstępuje zarządca sądowy. Poza tym postępowanie układowe nie wpływa na obecne i przyszłe postępowania sądowe, administracyjne i inne. Wierzyciele nadal mogą wytaczać pozwy o zapłatę, ale uznanie roszczenia, zrzeczenie się roszczenia, zawarcie ugody lub przyznanie okoliczności istotnych dla sprawy przez dłużnika wymaga zgody nadzorcy sądowego.

Jednak jeśli sąd uzna, że nie było przeszkód do umieszczenia dochodzonych wierzytelności w całości w spisie wierzytelności, wierzyciel zostanie obciążony kosztami postępowania nawet w przypadku wygrania procesu (jest to pewne ryzyko wierzyciela, który wybiera, czy wnieść pozew, czy dochodzić zapłaty w restrukturyzacji).

Czas trwania

Postępowanie może trwać nawet ponad 12 miesięcy.

Zawarto układ – co dalej?

Postępowanie zostaje zakończone z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu. Dłużnik odzyskuje prawo zarządu majątkiem, jeżeli je ograniczono (chyba, że sam układ przewiduje inaczej) i spłaca zadłużenie zgodnie z układem i planem restrukturyzacyjnym. Nadzorca albo zarządca obejmują funkcję nadzorcy wykonania układu. Wykonanie układu potwierdza się postanowieniem sądu. W razie późniejszej zmiany okoliczności, możliwa jest zmiana układu.

Co, jeśli układ nie jest przestrzegany?

Sąd może uchylić układ na wniosek dłużnika, wierzyciela lub nadzorcy jeżeli dłużnik nie wykonuje układu. Jeśli sytuacja dłużnika uległa dalszemu pogorszeniu i ogłoszono jego upadłość, to układ zostaje uchylony z mocy prawa. Uchylenie układu powoduje, że wierzyciele mogą dochodzić swych roszczeń w pierwotnej wysokości tak jakby układu nie zawarto, a wypłacone zgodnie z układem sumy zalicza się na poczet ich należności.