Pozwolenie na materiały wybuchowe – co trzeba wiedzieć?

Pozwolenie na materiały wybuchowe jest jednym z kluczowych instrumentów prawnych służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego w obszarze nabywania, przechowywania, używania oraz wytwarzania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Obowiązek jego uzyskania dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą przy użyciu materiałów wybuchowych do użytku cywilnego, w szczególności w sektorach takich jak budownictwo, górnictwo, geologia czy geotechnika. Procedura administracyjna ma charakter sformalizowany i restrykcyjny, a jej prawidłowe przeprowadzenie warunkuje legalność całej działalności.

Co reguluje prawo?

Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady postępowania z materiałami wybuchowymi do użytku cywilnego jest ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2378). Ustawa określa warunki nabywania, przechowywania, używania oraz wytwarzania materiałów wybuchowych poza sferą wojskową i policyjną.

Regulacja obejmuje w szczególności:

• nabywanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
• magazynowanie materiałów wybuchowych, w tym wymagania dla obiektów i urządzeń technicznych,
• używanie materiałów wybuchowych w działalności gospodarczej (np. roboty strzałowe, prace inżynieryjne),
• wytwarzanie materiałów wybuchowych metodą in situ,
• przemieszczanie i transport materiałów wybuchowych oraz nadzór nad ich bezpieczeństwem.

Kiedy potrzebne jest pozwolenie?

Zgodnie z przepisami, pozwolenie na materiały wybuchowe w Polsce jest wymagane co do zasady w przypadku zamiaru:

• nabywania, przechowywania lub używania materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego,
• wytwarzania materiałów wybuchowych metodą in situ, czyli bezpośrednio w miejscu ich użycia.

Wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia

Pozwolenie nie jest wymagane wyłącznie wtedy, gdy przedsiębiorca posiada koncesję na wytwarzanie lub obrót materiałami wybuchowymi, a jednocześnie jego działalność oraz personel spełniają szczegółowe warunki określone w ustawie o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i kwalifikacji kadry. Każdorazowo wymaga to indywidualnej analizy zakresu posiadanych uprawnień.

Kto wydaje pozwolenie i kogo dotyczy?

Organ właściwy

Organem właściwym do wydania pozwolenia jest:

• wojewoda – w odniesieniu do większości działalności gospodarczych,
• dyrektor okręgowego urzędu górniczego – jeżeli działalność dotyczy robót geologicznych, wydobycia kopalin lub robót strzałowych w zakładach górniczych, na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego.

Kogo dotyczy pozwolenie?

Pozwolenie może zostać udzielone:

• przedsiębiorcy będącemu osobą fizyczną,
• przedsiębiorcy innemu niż osoba fizyczna (np. spółce),
• jednostce naukowej, przy odpowiednim stosowaniu przepisów ustawy.

Warunki osobowe i organizacyjne

Pozwolenie może zostać udzielone, jeżeli przedsiębiorca – a w przypadku podmiotów zbiorowych także osoby zarządzające i pełnomocnicy – spełniają łącznie m.in. następujące warunki:

• nie figurują w rejestrach dłużników niewypłacalnych ani w Krajowym Rejestrze Zadłużonych,
• nie byli prawomocnie skazani za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe,
• posiadają pełną zdolność do czynności prawnych oraz nie wykazują zaburzeń psychicznych,
• zatrudniają pracowników spełniających ustawowe wymagania w zakresie dostępu do materiałów wybuchowych,
• udokumentowali spełnienie warunków technicznych i organizacyjnych prowadzenia działalności.

Wymagania formalne – co musi zawierać wniosek?

Wniosek o wydanie pozwolenia powinien zawierać w szczególności:

• oznaczenie wnioskodawcy, jego siedzibę lub miejsce zamieszkania,
• dane identyfikacyjne przedsiębiorcy oraz jego reprezentantów,
• numer KRS (jeżeli dotyczy) oraz numer NIP,
• określenie celu nabycia materiałów wybuchowych, warunków i miejsca ich przechowywania,
• zakres prac, do których materiały wybuchowe będą używane,
• rodzaj i ilość materiałów wybuchowych, jakie mogą być nabywane lub przechowywane w skali roku,
• w przypadku wytwarzania in situ – rodzaj i ilość wytwarzanych materiałów.

Do wniosku dołącza się m.in.:

• dokumenty określające formę prawną wnioskodawcy,
• oświadczenia o pełnej zdolności do czynności prawnych i niekaralności,
• orzeczenia lekarskie i psychologiczne,
• opinię potwierdzającą spełnienie warunków technicznych i organizacyjnych,
• zaświadczenia właściwych organów (PSP, Sanepid, WIOŚ), o ile przechowywanie nie odbywa się wyłącznie w podziemnych składach.

Procedura wnioskowania – krok po kroku

Dla lepszego zobrazowania przebiegu postępowania administracyjnego poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie kluczowych etapów procedury uzyskania pozwolenia na materiały wybuchowe.

1. Złożenie kompletnego wniosku do właściwego organu.
2. Weryfikacja formalna i merytoryczna dokumentów.
3. Możliwość wezwania do uzupełnienia braków lub złożenia dodatkowych wyjaśnień.
4. Kontrola spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych.
5. Uiszczenie opłaty skarbowej (co do zasady 82 zł, zgodnie z ustawą o opłacie skarbowej).
6. Wydanie decyzji administracyjnej.

Pozwolenie jest wydawane na czas nieokreślony, przy czym jego zakres może zostać ograniczony – np. wyłącznie do nabywania i używania materiałów wybuchowych bez prawa ich magazynowania.

W sprawach nieskomplikowanych decyzja może zostać wydana niezwłocznie, natomiast w postępowaniach wymagających postępowania wyjaśniającego termin może wydłużyć się do 2 miesięcy.

Kiedy organ może odmówić wydania pozwolenia?

Organ administracji może odmówić udzielenia pozwolenia w szczególności w przypadku:

• niespełnienia wymogów ustawowych,
• zagrożenia dla obronności, bezpieczeństwa państwa lub środowiska,
• prowadzenia wobec przedsiębiorcy postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego.

O wydaniu decyzji – zarówno pozytywnej, jak i negatywnej – informowane są również inne właściwe instytucje, w tym Policja, Państwowa Straż Pożarna, organy sanitarne oraz organy ochrony środowiska.

Jakie są skutki i ograniczenia – na co zwrócić uwagę?

Uzyskanie pozwolenia wiąże się z daleko idącą odpowiedzialnością. Posiadacz pozwolenia jest obowiązany do:

• przestrzegania warunków decyzji administracyjnej,
• prowadzenia ewidencji materiałów wybuchowych,
• zapewnienia stałego spełniania wymogów bezpieczeństwa,
• umożliwienia kontroli właściwym organom.

Naruszenie przepisów może skutkować cofnięciem pozwolenia, odpowiedzialnością administracyjną, a w określonych przypadkach także odpowiedzialnością karną.

Znaczenie pozwolenia dla inwestorów

Dla inwestorów – w tym podmiotów zagranicznych – planujących działalność w branżach wysokiego ryzyka, pozwolenie na materiały wybuchowe stanowi warunek niezbędny do legalnego funkcjonowania na rynku polskim. Posiadanie ważnej decyzji administracyjnej potwierdza zgodność działalności z krajowymi i unijnymi standardami bezpieczeństwa, co ma istotne znaczenie przy realizacji dużych projektów infrastrukturalnych, przetargach publicznych oraz współpracy z instytucjami publicznymi.

Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców

Planując działalność z wykorzystaniem materiałów wybuchowych, warto:

• zweryfikować już na etapie planowania inwestycji, czy wymagane jest pozwolenie,
• odpowiednio wcześnie przygotować zaplecze techniczne i magazynowe,
• skompletować dokumentację osobową i organizacyjną,
• uwzględnić czas trwania postępowania administracyjnego,
• monitorować zmiany przepisów – przepisy dotyczące materiałów wybuchowych podlegają okresowym nowelizacjom.

Pozwolenie na materiały wybuchowe – podsumowanie

Pozwolenie na materiały wybuchowe stanowi kluczowy element systemu bezpieczeństwa publicznego oraz warunek legalnego prowadzenia działalności w sektorach wykorzystujących materiały o podwyższonym ryzyku. Rzetelne przygotowanie wniosku i spełnienie wszystkich wymogów formalnych oraz technicznych pozwala ograniczyć ryzyka prawne i sprawnie przejść procedurę administracyjną.

Skontaktuj się z kancelarią

Oferujemy kompleksowe wsparcie w analizie obowiązków prawnych, przygotowaniu wniosków i dokumentacji, reprezentacji przed organami administracji oraz bieżącym doradztwie w zakresie przepisów dotyczących materiałów wybuchowych.

FAQ – najczęściej zadawane pytania na temat: Pozwolenie na materiały wybuchowe