Zwolnienia grupowe krok po kroku

Zwolnienia grupowe krok po kroku
Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Zwolnienia grupowe to nietypowa forma rozwiązania stosunku pracy. Przeprowadzimy Cię przez cały proces krok po kroku. Wyjaśnimy m.in. na czym polegają zwolnienia grupowe, jakie są prawa i obowiązki stron, a także jak wygląda kwestia odprawy, okresu wypowiedzenia i zwolnienia lekarskiego.

Co to są zwolnienia grupowe?

Zwolnienia grupowe to szczególny rodzaj rozwiązania umowy o pracę. Służy pracodawcom do redukcji zatrudnienia w sytuacjach, gdy jest to konieczne ze względu na przyczyny nieleżące po stronie pracownika. Procedura zwolnień grupowych jest ściśle uregulowana prawem (m.in. w ustawie o zwolnieniach grupowych z  13 marca 2003 roku), tak aby chronić prawa pracowników.

Warunki zastosowania procedury zwolnień grupowych

Dla uruchomienia procedury zwolnień grupowych muszą być spełnione następujące warunki:

  1. Pracodawca musi zatrudniać co najmniej 20 osób.
  2. Wystąpią czynniki niezależne od pracownika, np. bankructwo firmy.
  3. Zachowano próg liczby zwalnianych w okresie nieprzekraczającym 30 dni, który wynosi co najmniej:
    • 10 pracowników, gdy firma zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
    • 10% pracowników, gdy firma zatrudnia co najmniej 100, ale mniej niż 300 pracowników,
    • 30 pracowników, gdy firma zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Przyczyny zastosowania zwolnienia grupowego

Wdrożenie procedury zwolnienia grupowego może nastąpić z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, m.in. w wyniku:

  • restrukturyzacji firmy,
  • likwidacji zakładu pracy,
  • zmian technologicznych,
  • pogorszenia sytuacji ekonomicznej firmy.
zwolnienia grupowe

Osoby chronione przed zwolnieniami grupowymi

Istnieje grupa osób, które są objęte szczególną ochroną i nie mogą zostać zwolnione w ramach zwolnień grupowych. Należą do niej:

  1. Pracownicy w wieku przedemerytalnym.
  2. Kobiety w ciąży.
  3. Pracownicy przebywający na urlopie:
    • macierzyńskim,
    • na warunkach urlopu macierzyńskiego,
    • rodzicielskim,
    • ojcowskim.
  4. Funkcjonariusze związkowi i społeczni inspektorzy pracy.
  5. Pracownicy powołani do odbycia służby.

Pracodawca może wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy lub płacy pracownikom chronionym. Oznacza to zwykle:

  • transfer pracownika na inne stanowisko pracy,
  • lub obniżenie wynagrodzenie pracownika – wtedy to do końca okresu ochrony będzie mu przysługiwać dodatek wyrównawczy.

Procedura zastosowania zwolnień grupowych

Procedura wdrożenia zwolnień grupowych nakłada na pracodawcę szereg obowiązków i wygląda następująco:

EtapOpis
Konsultacjepracodawca konsultuje zamiar przeprowadzenia zwolnień grupowych ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników
Zawiadomieniapracodawca zawiadamia na piśmie: Powiatowy Urząd Pracy (PUP),związki zawodowe lub przedstawicieli pracowników,każdego pracownika objętego zwolnieniem grupowym
Okres wypowiedzeniapracownik otrzymuje wypowiedzenie, a jego długość zależy od stażu pracy
Odprawapracownikowi przysługuje odprawa, której wysokość zależy od stażu pracy
Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracypracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Zwolnienia grupowe – procedura

Pracodawca ma obowiązek powiadomić na piśmie o:

  • przyczynach planowanego zwolnienia grupowego,
  • liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których należą,
  • grupach pracowników objętych zamiarem zwolnienia,
  • okresie, w ciągu którego nastąpi zwolnienie grupowe,
  • kryteriach klasyfikacji pracowników do zwolnienia,
  • kolejności zwalniania pracowników,
  • propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych ze zwolnieniem, np. świadczeń pieniężnych.

Zwolnienie grupowe – odprawa

Pracodawca ma obowiązek wypłacić odprawy pieniężne pracownikom objętym zwolnieniami grupowymi. Jej wysokość zależy od stażu pracy pracownik. Wynosi odpowiednio:

Wysokość odprawy – równowartośćStaż pracy pracownika
1-miesięcznego wynagrodzeniakrótszy niż 2 lata
2-miesięcznego wynagrodzeniawynoszący od 2 do 8 lat
3-miesięcznego wynagrodzeniadłuższy niż 8 lat
Wysokość odprawy

To minimalna wysokość odprawy określona ustawą. Wewnętrzne przepisy obowiązujące u pracy, np. układ zbiorowy pracy, mogą przewidywać inne kwoty odpraw przy zwolnieniach grupowych. Maksymalna wysokość odprawy pieniężnej nie może przekraczać 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

zwolnienia grupowe

Okres wypowiedzenia w przypadku zwolnień grupowych

Okres wypowiedzenia przy zwolnieniach grupowych uzależniony jest od stażu pracy pracownika. Przedstawia się następująco:

Staż pracyOkres wypowiedzenia
mniej niż 2 lataco najmniej 30 dni
od 2 do 5 latco najmniej 33 dni
od 5 do 8 latco najmniej 37 dni
powyżej 8 latco najmniej 41 dni
Okres wypowiedzenia

Do okresu wypowiedzenia wlicza się:

  • okres urlopu wypoczynkowego,
  • inne okresy nieobecności w pracy, za które pracownik otrzymuje wynagrodzenie.

Pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wyjątkowo może skrócić okres wypowiedzenia do 1 miesiąca, za zgodą pracownika. Wtedy pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

Zwolnienia grupowe a usprawiedliwiona nieobecność pracownika

Ochrona pracownika przebywającego na urlopie lub na L4 przez zwolnieniem grupowym polega na zakazie rozwiązywania z nimi umów o pracę za wypowiedzeniem do momentu upływu terminów umożliwiających rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia.

Wyjątkowo pracodawca może:

  1. Rozwiązać umowy o pracę za wypowiedzeniem:
    • gdy urlop trwa co najmniej 3 miesiące,
    • w przypadku innej usprawiedliwionej nieobecności, gdy upłynął okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (dla L4 – wyczerpanie 182 dni zasiłku chorobowego i 3 miesięcy świadczenia rehabilitacyjnego).
  2. Wypowiedzieć warunki pracy i płacy w dowolnym momencie trwania usprawiedliwionej nieobecności pracownika.

Czy znasz ostatnie zmiany w Kodeksie pracy wpływające na zwolnienie pracownika? Znajdziesz je w tym artykule

Zasady ponownego zatrudnienia po zwolnieniu grupowym

Osobom zwolnionym w wyniku zwolnień grupowych przysługuje pierwszeństwo zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. To prawo, a nie gwarancja automatycznego powrotu na samo stanowisko. Pracodawca może zaproponować inne warunki, które pracownik może zaakceptować lub odrzucić.

Warunki pierwszeństwa ponownego zatrudniania przewidują, że:

  • pracodawca musi ponownie zatrudniać pracowników w tej samej grupie zawodowej,
  • zwolniony pracownik musi zgłosić w ciągu roku od zwolnienia chęć powrotu do pracy u tego pracodawcy,
  • nie może minąć więcej niż 15 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy w ramach zwolnienia grupowego.

Zwolnienia grupowe – podsumowanie

Zwolnienia grupowe to sformalizowany proces rozwiązania stosunku pracy z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Znajomość procedury i przysługujących praw może pomóc w łagodzeniu negatywnych skutków takiej sytuacji.

Jeśli zainteresował Cię temat zwolnień grupowych i masz więcej pytań, zapraszamy do kontaktu ze specjalistami z naszej kancelarii!

FAQ – Pytania i odpowiedzi na temat: Zwolnienia grupowe

Kto może przeprowadzić zwolnienia grupowe?

Zwolnienia grupowe może przeprowadzić pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

Jakie są przyczyny zwolnień grupowych?

Przyczynami zwolnień grupowych mogą być m.in. przyczyny ekonomiczne, technologiczne lub organizacyjne.

Jakie kroki musi podjąć pracodawca przed przeprowadzeniem zwolnień grupowych?

Pracodawca musi skonsultować zamiar przeprowadzenia zwolnień grupowych ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników. Następnie musi zawiadomić na piśmie:
– powiatowy urząd pracy
– związki zawodowe lub przedstawicieli pracowników
– każdego pracownika objętego zwolnieniami

Jaki jest okres wypowiedzenia w przypadku zwolnień grupowych?

Okres wypowiedzenia uzależniony jest od stażu pracy pracownika i wynosi:
Co najmniej 30 dni – dla pracowników zatrudnionych krócej niż 2 lata.
Co najmniej 33 dni – dla pracowników zatrudnionych od 2 do 5 lat.
Co najmniej 37 dni – dla pracowników zatrudnionych od 5 do 8 lat.
Co najmniej 41 dni – dla pracowników zatrudnionych powyżej 8 lat.

Jakiej wysokości odprawa przysługuje pracownikowi objętemu zwolnieniami grupowymi?

Wysokość odprawy uzależniona jest od stażu pracy pracownika i wynosi:
1-miesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych krócej niż 2 lata.
2-miesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych od 2 do 5 lat.
3-miesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych od 5 do 8 lat.
4-miesięczne wynagrodzenie – dla pracowników zatrudnionych powyżej 8 lat.

Czy pracownik objęty zwolnieniami grupowymi może być zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia?

Tak, pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Gdzie pracownik może szukać pomocy w przypadku zwolnień grupowych?

Pracownik może szukający pomocy może zwrócić się do:
– związków zawodowych
– przedstawicieli pracowników
– prawnika
– PUP

Jakie są inne świadczenia przysługujące pracownikowi objętemu zwolnieniami grupowymi?

Pracownikowi objętemu zwolnieniami grupowymi mogą przysługiwać inne świadczenia, takie jak:
– ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
– świadectwo pracy
– zaświadczenie o przysługujących świadczeniach

Gdzie mogę znaleźć więcej informacji na temat zwolnień grupowych?

Więcej informacji na temat zwolnień grupowych można znaleźć na stronach internetowych:
Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej
Państwowej Inspekcji Pracy
Związków zawodowych

Jakie są zmiany w przepisach dotyczących zwolnień grupowych od 2023 roku?

Od 2023 roku wprowadzono szereg zmian w przepisach dotyczących zwolnień grupowych. Zmiany te obejmują m.in.:
– zwiększenie minimalnego progu zatrudnienia do 20 pracowników
– wprowadzenie obowiązku konsultacji z przedstawicielami pracowników
– zwiększenie wysokości odpraw.

Wyróżniony ekspert

Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Skontaktuj się z nami

    Biuro rachunkowe Łódź