Franczyza w 2024 roku

Franczyza w 2024 roku
Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Umowa franczyzy jest popularną formą nawiązania współpracy pomiędzy przedsiębiorcami z wielu branż. Działanie pod szyldem znanej marki może ułatwić prowadzenie biznesu i przynosić duże korzyści. Współpraca franczyzowa w Polsce ewoluuje, dlatego ustawodawca dostrzegł potrzebę doprecyzowania przepisów dotyczących tej umowy. Przygotowaliśmy zestawienie najważniejszych informacji dotyczących proponowanych rozwiązań. Zapraszamy do lektury.

Spis treści

Franczyza w 2024 roku – motywy wprowadzenia zmian

Ważnym punktem dla doprecyzowania przepisów regulujących umowę franczyzy były dane z raportu opublikowanego w 2020 roku „Faktyczna nierówność stron umowy franczyzy”. Zwrócono tam uwagę na nierówność stron stosunku franczyzowego, przejawiającą się w szczególności w:

  • braku świadomości franczyzobiorcy co do jego faktycznych obowiązków wynikających ze stosunku franczyzowego, jak np. obowiązek sprzedaży towarów po cenach ustalonych przez markę, przestrzeganie receptury produktów,
  • nierówności pomiędzy opłatami franczyzowymi a zyskiem franczyzobiorcy,
  • ryzyku obciążenia franczyzobiorcy wysokimi karami umownymi i ukrytymi opłatami,
  • długoterminowości umów franczyzowych,
  • niesymetrycznych prawach rozwiązania umowy.

Propozycje zmian dla franczyzy w 2024 roku

Ustawodawca planuje chronić słabszą pozycję franczyzobiorcy wobec franczyzodawcy, poprzez:

  1. Uregulowanie elementów przedmiotowo istotnych umowy franczyzy oraz formy jej zawarcia w Kodeksie cywilnym (tzw. forma dokumentowa).
  2. Przygotowanie dokumentu informacyjnego, zawierającego  kluczowe informacje o umowie.
  3. Określenie przesłanek wypowiedzenia umowy przez franczyzobiorcę i franczyzodawcę, w tym wypowiedzenia sankcyjnego w związku z nieprzedstawieniem dokumentu informacyjnego, względnie zawarciem w nim informacji nierzetelnych lub nieprawdziwych.
  4. Uprawnienia franczyzobiorcy do żądania proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia franczyzodawcy za czas, w którym jego przychód uległ znacznemu zmniejszeniu.
  5. Ograniczeń w zakresie wymagalności kar umownych oraz określenia terminów ich egzekwowania.
  6. Zakresu możliwego do wprowadzenia zakazu konkurencji.
  7. Możliwości ustanowienia wekslowego zabezpieczenia roszczeń z umowy franczyzy.

Projektowane zmiany przewidują również wprowadzenie norm o charakterze dyspozytywnym dotyczących:

  • obowiązku zachowania tajemnicy know-how, na której opiera się działalność franczyzowa,
  • możliwości przeniesienia praw i obowiązków z umowy franczyzy,
  • możliwości wypowiedzenia przez franczyzobiorcę umowy zawartej na czas określony.

Franczyza w 2024 roku – rozwiązania formalne

Umowa franczyzy ma być wyraźnie uregulowana w Kodeksie cywilnym. Dotychczas była zaliczana do tzw. umów nienazwanych, których zakres regulacji odsyłał do innych przepisów. Ustawodawca zdefiniował umowę franczyzy w oparciu o jej kluczowe cechy, czyli:

  • profesjonalny charakter stron i ich samodzielność działania,
  • przekazanie zespołu uprawnień umożliwiającego zachowanie ciągłości i jednolitości prowadzenia działalności w ramach sieci,
  • odpłatność umowy.

Franczyzodawca ma udostępniać franczyzobiorcy know-how, określany jako koncepcja/technika prowadzenia działalności gospodarczej.

Umowa franczyzy będzie sporządzona w formie pisemnej (tzw. formy dokumentowej) pod rygorem nieważności. Ma to usprawnić proces zawierania umowy franczyzy oraz jej obsługi. Rygor nieważności zapewni odpowiedni poziom bezpieczeństwa obrotu cywilnoprawnego.

Wraz z wprowadzeniem formy pisemnej, trzeba będzie dostosować formę umowy licencyjnej, o której mowa w ustawie Prawo własności intelektualnej, by zachować spójność systemową i jednolitość wymagań.

Obowiązek informacyjny w umowie franczyzy w 2024 roku

Obowiązek informacyjny franczyzodawcy ma dotyczyć m.in.:

  • tożsamości franczyzodawcy,
  • informacji o skali jego działalności,
  • opisu działalności oferowanej do prowadzenia przez franczyzobiorcę,
  • szacowanych przychodów i kosztów działalności prowadzonej w oparciu o udostępnioną franczyzę,
  • zakresu świadczeń stron umowy, w tym sposobu ustalania wysokości wynagrodzenia franczyzodawcy,
  • istotnych zobowiązań stron umowy dotyczących zawierania umów z podmiotami trzecimi na dostawę towarów i świadczenie usług,
  • nadzoru nad wykonywaniem umowy,
  • dostępu do tajemnic przedsiębiorstwa,
  • przejścia praw i obowiązków z umowy, zakazu konkurencji, kar umownych oraz terminów wypowiedzenia.

Ma to być kluczowy obowiązek franczyzodawcy, zapewniający ochronę interesów franczyzobiorcy, jako strony słabszej w tym stosunku zobowiązaniowym. Chodzi o wyeliminowanie braku rzetelnej informacji franczyzobiorcy co do kluczowych elementów współpracy, warunkujący jego decyzję o zawarciu umowy franczyzy.

Czym jest kara umowna? Czy można uniknąć jej zapłaty? Odpowiadamy w tym artykule

Odpowiedzialność stron w związku z obowiązkiem informacyjnym

Franczyzobiorca uzyska prawo do wypowiedzenia umowy franczyzy ze skutkiem natychmiastowym, jeśli:

  • umowa zostałaby zawarta bez wcześniejszego udostępnienia dokumentu informacyjnego lub
  • w razie ujawnienia, że informacje zawarte w dokumencie informacyjnym są nierzetelne albo nieprawdziwe, a jednocześnie dotyczą spraw mających istotne znaczenie.

Istotne jest uzasadnione przypuszczenie, że gdyby franczyzobiorca był należycie poinformowany, to umowy by nie zawarł. Z tego uprawienia będzie mógł skorzystać w ciągu 30 dni od chwili dowiedzenia się o tym, maksymalnie do roku od dnia zawarcia umowy franczyzy.

Jeśli w wyniku zamieszczenia w dokumencie informacyjnym nierzetelnych lub nieprawdziwych informacji dojdzie do wyrządzenia szkody w majątku franczyzobiorcy, to może to rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą franczyzodawcy.

Pozostałe zmiany dotyczące franczyzy w 2024 roku

Pozostałe projektowane zmiany umowy franczyzy przewidują:

  1. Zakaz przenoszenia przez franczyzobiorcę praw z umowy franczyzy na inną osobę oraz zakaz ich wnoszenia jako wkładu do spółki.
  2. Możliwość domagania się na drodze sądowej przez franczyzobiorcę proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia za czas, w którym jego przychód uległ znacznemu zmniejszeniu wskutek okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności i które go nie dotyczą.
  3. Zróżnicowanie terminów wypowiedzenia umowy franczyzy, w zależności od tego, która ze stron chce tego dokonać.
  4. Dopuszczalność wprowadzenia zakazu konkurencji do umowy franczyzy tylko w odniesieniu do tworzenia konkurencyjnego systemu franczyzowego oraz tylko przez okres nie dłuższy niż rok od dnia rozwiązania umowy franczyzy.
  5. Roczny termin na formułowanie roszczeń o zapłatę kary umownej przez franczyzobiorcę. Rozpocznie się on w dniu, w którym franczyzobiorca dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o podstawie nałożenia kary umownej zgodnie z umową.
  6. Weksel własny in blanco wręczony franczyzobiorcy powinien zawierać zastrzeżenie „nie na zlecenie” lub inne równoznaczne.

Franczyza w 2024 roku. Podsumowanie

Zmiany dotyczące umowy franczyzy w 2024 roku dążą do wyrównania dysproporcji praw stron tego stosunku zobowiązaniowego. Nawet w obszarze biznesowym, pozycja jednego z profesjonalistów może być słabsza. Opinie w doktrynie na temat projektu są podzielone, przedstawiają różne punkty widzenia. Jak będzie wyglądał rynek franczyzowy w 2024 roku? Czas pokaże, ale ze względu na powagę regulacji, warto na bieżąco śledzić postęp zmian.

Jeśli zainteresował Cię powyższy wpis i chcesz wiedzieć więcej na poruszony w nim temat zapraszamy do współpracy z nami. Specjaliści z naszej kancelarii prawnej w Łodzi są do Twojej dyspozycji, skontaktuj się już dzisiaj i daj sobie pomóc. Jeśli po prostu szukasz pomocy w ustanowieniu fundacji rodzinnej, napisz do nas wiadomość.

Wyróżniony ekspert

Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Skontaktuj się z nami

    Biuro rachunkowe Łódź