Koncesja na obrót specjalny – warunki, procedura i obowiązki

Prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania, handlu, magazynowania lub transportu materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym – czyli tzw. obrotu specjalnego – wymaga uzyskania specjalnej decyzji administracyjnej. Koncesja na obrót specjalny jest jednym z najbardziej wymagających zezwoleń w polskim systemie prawa gospodarczego.

Poniższy poradnik kompleksowo wyjaśnia, kiedy koncesja na obrót specjalny jest wymagana, jakie warunki trzeba spełnić, jak wygląda procedura koncesyjna, jakie obowiązki ciążą na przedsiębiorcy oraz jakie ryzyka wiążą się z prowadzeniem działalności bez odpowiedniego zezwolenia.

Czym jest obrót specjalny?

Obrót specjalny to szczególna forma działalności gospodarczej obejmująca:

• wytwarzanie;
• obrót (sprzedaż, zakup, pośrednictwo);
• magazynowanie;
• transport

– materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

Do kategorii wyrobów objętych koncesją należą m.in.: broń palna, elementy uzbrojenia, systemy optoelektroniczne, technologie wojskowe, części amunicji, a także szeroka grupa towarów strategicznych.

Koncesja na obrót specjalny – podstawa prawna

Najważniejsze regulacje, które tworzą fundament systemu koncesyjnego obrotu specjalnego to:

• ustawa z 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1743);
• rozporządzenia wykonawcze dotyczące bezpieczeństwa technicznego, magazynowania i wymogów dokumentacyjnych, m.in. rozporządzenie Rady Ministrów z 17 września 2019 r. w sprawie klasyfikacji rodzajów materiałów wybuchowych, broni, amunicji oraz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, na których wytwarzanie lub obrót jest wymagane uzyskanie koncesji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1888).

Kiedy koncesja na obrót specjalny jest wymagana?

Koncesja MSWiA jest obowiązkowa przy wykonywaniu działalności gospodarczej obejmującej:

• wytwarzanie broni, amunicji, materiałów wybuchowych;
• obrót bronią i amunicją;
• obrót wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
• obrót technologiami wojskowymi;
• magazynowanie lub transport wyrobów objętych ustawą.

Kiedy koncesja na obrót specjalny nie jest wymagana?

Przedsiębiorca nie potrzebuje koncesji m.in. przy obrocie:

• wyrobami pirotechnicznymi: widowiskowymi (klasa F1, F2 i F3), teatralnymi (klasa T1) oraz pozostałymi (klasa P1);
• bronią palną pozbawioną cech użytkowych oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, pozbawionymi cech użytkowych;
• bronią alarmową i sygnałową.

Warunki uzyskania koncesji

Uzyskanie koncesji na obrót specjalny wymaga spełnienia szczegółowo określonych kryteriów osobowych, organizacyjnych oraz technicznych. Przepisy ustawy wskazują wprost, kto może ubiegać się o koncesję oraz jakie warunki musi spełnić zarówno przedsiębiorca, jak i osoby reprezentujące firmę. Poniżej przedstawiono systematyczne zestawienie najważniejszych wymagań.

O koncesję mogą wnioskować przedsiębiorcy wpisani do CEIDG (jednoosobowe działalności gospodarcze) i do KRS (na przykład spółki jawne lub spółki z o.o.).

Co istotne, aby uzyskać koncesję, przedsiębiorca:

• nie może być wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych KRS, ani ujawniony w Krajowym Rejestrze Zadłużonych oraz
• musi spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające prawidłowe
  wykonywanie działalności gospodarczej określonej w koncesji.

1. Koncesja dla przedsiębiorców – osób fizycznych

Koncesji udziela się przedsiębiorcy, będącemu osobą fizyczną, jeżeli:

a) posiada obywatelstwo:

• polskie;
• innego państwa członkowskiego UE, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego EFTA – strony umowy o EOG;
• innego państwa, jeżeli otrzymał na terytorium Polski zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE albo na zasadzie wzajemności, o ile umowy międzynarodowe, których Polska jest stroną, nie stanowią inaczej;

b) ukończył 21 lat;

c) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;

d) posiada przygotowanie zawodowe do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, którego zakres odpowiada co najmniej zakresowi planowanej działalności gospodarczej;

e) ma pełną zdolność do czynności prawnych;

f) nie wykazuje zaburzeń psychicznych oraz istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego, które stanowiłyby przeszkodę do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;

g) nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

h) nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie w sprawach o umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.

2. Koncesja dla przedsiębiorców – innych niż osoby fizyczne

Wyżej wymienione wymagania odnoszą się również do przedsiębiorców innych niż osoby fizyczne – muszą zostać spełnione przez:

• co najmniej dwie osoby będące członkami organu zarządzającego przedsiębiorstwa albo
• członka organu zarządzającego przedsiębiorstwa i ustanowionego przez ten organ do kierowania działalnością określoną w koncesji prokurenta lub pełnomocnika;
• przy czym wymóg dotyczący niekaralności odnosi się ponadto do wspólników spółki, członków organu zarządzającego, prokurentów oraz udziałowców lub akcjonariuszy posiadających co najmniej 20% udziałów lub akcji.

Wymogi techniczne i lokalowe

Jeśli działalność obejmuje również magazynowanie, konieczne są dodatkowo:

• opinia o spełnieniu warunków technicznych i organizacyjnych w miejscu planowanej działalności;
• zaświadczenia potwierdzające, że miejsce planowanej działalności oraz wykorzystywane urządzenia są zgodne z przepisami sanitarnymi, przepisami o ochronie przeciwpożarowej i o ochronie środowiska.

Procedura uzyskania koncesji

1. Złożenie wniosku do MSWiA

W celu uzyskania koncesji na obrót specjalny należy złożyć wniosek o jej udzielenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wniosek musi zawierać szczegółowy opis działalności i zakres koncesji, w tym:

1) firmę albo nazwę przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres siedziby oraz adres miejsca lub miejsc wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej;

2) numer w rejestrze przedsiębiorców w KRS albo informację o wpisie do CEIDG, o ile przedsiębiorca taki numer lub wpis posiada;

3) NIP przedsiębiorcy;

4) określenie rodzaju i zakresu działalności gospodarczej, na którą ma być udzielona koncesja;

5) wnioskowany okres, na jaki ma być udzielona koncesja;

6) planowaną datę rozpoczęcia koncesjonowanej działalności gospodarczej;

7) dane osobowe przedsiębiorcy, a w przypadku przedsiębiorcy innego niż osoba fizyczna dane członków organu zarządzającego przedsiębiorcy, prokurentów, pełnomocników uprawnionych do kierowania koncesjonowaną działalnością gospodarczą oraz będących osobami fizycznymi wspólników, a także udziałowców i akcjonariuszy posiadających co najmniej 20% udziałów lub akcji;

8) listę udziałowców lub akcjonariuszy oraz wielkość posiadanych przez nich udziałów lub wielkość znacznych pakietów akcji;

9) wskazanie osób uprawnionych do wykonywania lub kierowania koncesjonowaną działalnością gospodarczą.

2. Opłaty skarbowe

• 616 zł – opłata za udzielenie koncesji (za każdy zakres działalności);
• 98 zł – opłata za wydanie promesy (przyrzeczenia wydania koncesji).

Co istotne, wysokość opłaty dotyczy jednego zakresu działalności. W przypadku kilku zakresów i rodzajów działalności – kwotę 616 zł należy pomnożyć przez liczbę zakresów działalności.

3. Załączniki do wniosku

Do wniosku dołącza się:

1) zaświadczenie o braku wpisu przedsiębiorcy w rejestrze dłużników niewypłacalnych w KRS lub ujawnienia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych;

2) opinię dotyczącą spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych;

3) zaświadczenie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, stwierdzające, że obiekty budowlane i urządzenia techniczne przeznaczone do wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej spełniają wymagania określone odpowiednio w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, sanitarnych i ochronie środowiska;

4) zaświadczenia o niekaralności;

5) dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie i przygotowanie zawodowe przedsiębiorcy oraz osób uprawnionych do kierowania koncesjonowaną działalnością gospodarczą;

6) orzeczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne, wydane nie wcześniej niż na 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku;

7) dowód zapłaty opłaty skarbowej.

Dokumenty, które składane są w języku obcym, powinny zostać przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, a wszelkie składane kopie muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, adwokatem, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.

4. Czas rozpatrywania wniosku

Postępowanie koncesyjne trwa zazwyczaj do 2 miesięcy, chyba że niezbędne jest pozyskanie dodatkowych opinii. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

5. Promesa koncesji

Przedsiębiorca może uzyskać promesę (przyrzeczenie wydania koncesji), ważną minimum 6 miesięcy.

Zakres koncesji

Koncesja na obrót specjalny może obejmować:

• wytwarzanie – produkcja broni, amunicji, materiałów wybuchowych;
• obrót – sprzedaż, zakup, pośrednictwo;
• magazynowanie – przechowywanie broni i wyrobów wojskowych;
• transport – przewóz towarów objętych ustawą.

Zakres ten jest precyzyjnie określony w samej decyzji koncesyjnej.

Obowiązki po uzyskaniu koncesji

Po otrzymaniu koncesji przedsiębiorca musi:

• rozpocząć działalność w ciągu 6 miesięcy;
• zgłosić rozpoczęcie działalności do MSWiA w ciągu 14 dni;
• zgłaszać każdą zmianę danych w ciągu 14 dni;
• co 5 lat dostarczać nowe orzeczenia lekarskie i psychologiczne;
• prowadzić pełną ewidencję obrotu;
• zapewnić stałe zabezpieczenie techniczne i organizacyjne.

Nieprzestrzeganie tych obowiązków może skutkować cofnięciem koncesji. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

Sankcje za prowadzenie działalności bez koncesji

Prowadzenie działalności w zakresie obrotu specjalnego bez koncesji grozi:

• cofnięciem uprawnień;
• odpowiedzialnością administracyjną;
• wysokimi karami finansowymi;
• odpowiedzialnością karną.

Koncesja na obrót specjalny – podsumowanie

Koncesja na obrót specjalny jest jednym z najbardziej wymagających zezwoleń w polskim systemie prawnym. Przedsiębiorca musi spełnić restrykcyjne warunki dotyczące niekaralności, kwalifikacji, przygotowania technicznego i organizacyjnego, a także właściwego zabezpieczenia miejsc prowadzenia działalności. Proces koncesyjny wymaga staranności, kompletnej dokumentacji i znajomości procedur. Właściwe przygotowanie – najlepiej z pomocą kancelarii specjalizującej się w prawie zbrojeniowym – znacząco zwiększa szanse na szybkie uzyskanie koncesji i uniknięcie błędów formalnych.

Potrzebujesz wsparcia w uzyskaniu koncesji na obrót specjalny? Nasza kancelaria od lat doradza podmiotom z branży obronnej i sektorów regulowanych. Pomożemy Ci przygotować pełną dokumentację, przejść przez proces wnioskowy w MSWiA oraz spełnić wszystkie wymagania techniczne i organizacyjne. Skontaktuj się z nami – zapewnimy kompleksową obsługę i bezpieczeństwo prawne Twojej działalności.

FAQ – najczęściej zadawane i odpowiedzi na temat: Koncesja na obrót specjalny