Czym są spółki fasadowe?

Czym są spółki fasadowe?
Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Czy wiesz, że za fasadą legalnie działającej firmy może kryć się sieć nielegalnych powiązań? Spółki fasadowe pozwalają ukrywać prawdziwych właścicieli i nadal prowadzić interesy. Przybliżymy czym są spółki fasadowe, jak działają oraz jakie są konsekwencje założenia takiej spółki.

Spółki fasadowe – czym są i jak działają?

Spółki fasadowe, znane również jako shell companies, to formalnie legalnie działające podmioty, które nie prowadzą rzeczywistej działalności gospodarczej lub prowadzą tzw. minimalną działalność. Ich celem jest często:

Jakie są cechy spółki fasadowej?

Spółki fasadowe często charakteryzują się m.in. następującymi cechami:

  • Brak fizycznej siedziby – spółka fasadowa nie ma m.in. biura, adresu ani innych fizycznych aktywów.
  • Brak wykwalifikowanej kadry – spółka fasadowa nie zatrudnia wykwalifikowanych pracowników.
  • Niska wartość dodana – spółka fasadowa nie generuje znaczącej wartości dodanej i nie prowadzi realnej działalności gospodarczej.
  • Transakcje z podmiotami powiązanymi – spółka fasadowa dokonuje transakcji głównie z podmiotami powiązanymi.
  • Zarządzanie z zagranicy – decyzje dotyczące zarządzania spółką są podejmowane poza krajem, w którym spółka ma wskazaną siedzibę.
spółki fasadowe

Stanowisko Unii Europejskiej w sprawie spółek fasadowych

Pod koniec grudnia 2021 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt dyrektywy Rady wprowadzającej zasady zapobiegania nadużywaniu spółek fasadowych do celów podatkowych (tzw. unshell directive lub ATAD 3). Regulacja prawna ma na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu spółek fasadowych do unikania płacenia podatków.

Założenia unshell directive a działalność spółek fasadowych

Celem unshell directive jest zwalczanie wykorzystywania spółek fasadowych do celów unikania płacenia podatków. Dyrektywa określa szczegółowe kryteria, na podstawie których oceniana będzie działalność takiego podmiotu. Kryteria te obejmują m.in.:

  • posiadanie odpowiednich zasobów ludzkich i materialnych do prowadzenia deklarowanej działalności,
  • prowadzenie rzeczywistej działalności gospodarczej w danym państwie członkowskim,
  • ponoszenie rzeczywistych kosztów i ryzyka związanych z prowadzoną działalnością.

Podmioty, które nie spełnią tych kryteriów, zostaną uznane za spółki fasadowe i będą zobowiązane do wielu obowiązków, m.in.:

  • ujawnienia swoich rzeczywistych właścicieli i beneficjentów,
  • prowadzenia rzetelnej rachunkowości,
  • poddania się audytom podatkowym.

Spółki fasadowe a zakres obowiązywania dyrektywy ATAD 3

Dyrektywa ATAD 3 obejmuje szeroki zakres podmiotów, które:

Poza zakresem działania dyrektywy pozostaną:

PodmiotObjaśnienie
Struktury holdingowe w tym samym państwiewyłączenie dotyczy struktur holdingowych, których beneficjent rzeczywisty i zależne spółki operacyjne są rezydentami tego samego państwa członkowskiego (brak elementu transgranicznego)  
Instytucje finansowe UEwyłączenie dotyczy instytucji finansowych regulowanych prawem unijnym, np. banków, towarzystw ubezpieczeniowych, funduszy inwestycyjnych
Spółki notowane na giełdach UEwyłączenie obejmuje spółki notowane na regulowanych rynkach finansowych w UE
Podmioty z co najmniej 5 pracownikamiwyłączenie dotyczy podmiotów zatrudniających w pełnym wymiarze czasu pracy minimum 5 osób, które wykonują wyłącznie zadania generujące tzw. istotny dochód
Podmioty nieobjęte zakresem działania dyrektywy ATAD 3

Więcej o dyrektywie ATAD 3 dowiesz się tutaj

Istota przychodu kwalifikowanego w unshell directive

W dyrektywnie unshell directive przychody kwalifikowane mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia jej mechanizmu. Oznaczają przychód pasywny, który może zostać wzięty pod uwagę przy ocenie, czy dany podmiot spełnia minimalne wymogi dotyczące aspektu ekonomicznego.

Do przychodu kwalifikowanego zalicza się m.in.:

ŹródłoPrzykład
dochody pasywne z różnych źródełm.in.: odsetki lub inne dochody z aktywów pieniężnych (w tym kryptowalut),
należności licencyjne i inne dochody z tytułu własności intelektualnej, przemysłowej, zezwoleń  
Dywidendy i zyski kapitałowenp. ze sprzedaży: udziałów, akcji, papierów wartościowych
Przychody z leasingu finansowegonp. odsetki od rat leasingowych
Przychody z nieruchomościnp. najem, przychody ze sprzedaży
Przychody z ruchomego mienia o wartości powyżej 1 miliona euroz wyłączeniem gotówki, udziałów i papierów wartościowych
Przychody z usług ubezpieczeniowych, bankowych i innych usług finansowychnp. składka ubezpieczeniowa, opłata za prolongatę
Przychody z usług zleconych zagranicznym podmiotom powiązanymm.in. z usługi wykonywanych w Polsce, usługi są ściśle związane z zakładem lub miejscem prowadzenia działalności w Polsce
Przykłady przychodu kwalifikowanego
spółki fasadowe

Znaczenie przychodów kwalifikowanych dla spółek fasadowych

Wysokość przychodów kwalifikowanych ma kluczowe znaczenie dla określenia ryzyka uznania danego podmiotu za spółkę fasadową. Podmioty o wysokim poziomie przychodów kwalifikowanych (np. powyżej 75% przychodów podmiotu w ciągu dwóch poprzednich lat podatkowych stanowiły przychody kwalifikowane) będą podlegać bardziej rygorystycznym obowiązkom w zakresie wykazywania ich substancji ekonomicznej.

Podmioty, które nie spełniają kryteriów wyłączenia z dyrektywy ATAD 3, zobowiązane są do przeprowadzenia autokontroli. Jej celem jest ocena, czy dany podmiot spełnia kryteria podmiotu o podwyższonym ryzyku tzw. high-risk entity.

Warunki uznania podmiotu za spółkę fasadową według unshell directive

Dyrektywa ATAD 3 wprowadza nowe kryteria identyfikacji spółek fasadowych, które opierają się na dwóch testach:

  1. Test istoty.
  2. Test zarządzania.

Spełnienie jednego z tych dwóch testów jest wystarczające do uznania spółki za spółkę fasadową.

KryteriumTest istotyTest zarządzania
DefinicjaSpółka nie spełnia istoty ekonomicznej, jeśli nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i jej istnienie ma wyłącznie na celu osiągnięcie korzyści podatkowych.Spółka nie jest zarządzana w sposób należyty, jeśli decyzje dotyczące jej zarządzania i działalności są podejmowane poza terytorium państwa członkowskiego UE, w którym spółka ma siedzibę.
CelIdentyfikacja spółek, które nie prowadzą realnej działalności gospodarczej i służą jedynie do optymalizacji podatkowej.Identyfikacja spółek, których rzeczywiste zarządzanie odbywa się poza krajem siedziby, co może utrudniać kontrolę podatkową.
Wskaźniki– Brak fizycznej obecności spółki (np. biura, adresu)
– Brak wykwalifikowanej kadry pracowniczej
– Niska wartość dodana generowana przez spółkę niski poziom wydatków na prowadzenie działalności
– Transakcje dokonywane głównie z podmiotami powiązanymi
– Korzystanie z usług innych podmiotów powiązanych (np. zarządzanie, księgowość)
– Decyzje dotyczące zarządzania spółką podejmowane są przez osoby spoza Polski
– Akta spółki i dokumentacja księgowa znajdują się poza Polską
– Spółka nie ma faktycznego zarządu w Polsce
– Spółka korzysta z usług zarządczych świadczonych przez podmioty powiązane zlokalizowane poza Polską
Konsekwencje niespełnienia testu– Dodatkowe zobowiązania podatkowe dla podmiotów powiązanych ze spółką fasadową
– Ograniczenie możliwości korzystania z ulg podatkowych
– Kary podatkowe
– Odpowiedzialność cywilna
– Dodatkowe zobowiązania podatkowe dla podmiotów powiązanych ze spółką fasadową
– Ograniczenie możliwości korzystania z ulg podatkowych
– Kary podatkowe
– Odpowiedzialność cywilna
Kryteria uznania spółki za fasadową
spółki fasadowe

Skutki uznania podmiotu za spółkę fasadową

Uznanie podmiotu za spółkę fasadową w świetle dyrektywy ATAD 3 może mieć poważne i dotkliwe konsekwencje podatkowe dla danego podmiotu. Oto niektóre z nich:

KonsekwencjaSkutek
Transparentność podatkowa (ang. look-through entity)Oznacza to, że jego dochody i straty będą przypisywane bezpośrednio jego beneficjentom rzeczywistym, a nie samemu podmiotowi.
Konsekwencją tego może być wzrost obciążeń podatkowych beneficjentów rzeczywistych, którzy będą musieli odprowadzać podatki od dochodów spółki fasadowej w swoich krajach rezydencji.  
Odmowa wydania certyfikatu rezydencji podatkowejOrgany podatkowe mogą odmówić podmiotowi wydania certyfikatu rezydencji podatkowej lub wydać certyfikat z informacją o braku możliwości skorzystania ze zwolnienia z poboru podatku u źródła.
Certyfikat rezydencji podatkowej jest często wymagany do korzystania z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i innych ulg podatkowych.  
Utrata korzyści podatkowychSpółka fasadowa zostanie pozbawiony możliwości skorzystania z korzyści podatkowych na podstawie unijnego reżimu parent–subsidiary (zwolnienie z podatku u źródła dla dywidend, odsetek, należności licencyjnych).
Może to również dotyczyć korzyści wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.  
Dodatkowe kosztyNp. związanymi z odwołaniem się od decyzji organów podatkowych lub restrukturyzacją działalności.  
Skutki uznania podmiotu za spółkę fasadową

Czym są spółki fasadowe? Podsumowanie

Spółki fasadowe to poważny problem, z którym zmaga się wiele państw. Ich istnienie może prowadzić do strat w budżecie państwa, a także do nieuczciwej konkurencji. Dlatego tak ważne jest, aby znać mechanizmy działania tych spółek i umieć je identyfikować.

Potrzebujesz więcej informacji o spółkach fasadowych? Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami! Eksperci odpowiedzą na wszystkie Twoje pytania.

FAQ – Pytania i odpowiedzi na temat: Spółki fasadowe

Czym jest spółka fasadowa?

Spółka fasadowa to spółka, która nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, a jej jedynym celem jest osiągnięcie korzyści podatkowych. Te korzyści mogą obejmować np. unikanie lub zmniejszanie zobowiązań podatkowych, ukrywanie dochodów lub pranie brudnych pieniędzy.

Jakie są kryteria uznania spółki za fasadową?

Istnieje dwa główne kryteria uznania spółki za fasadową:
 
Test istoty – spółka nie spełnia istoty ekonomicznej, jeśli nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej i jej istnienie ma wyłącznie na celu osiągnięcie korzyści podatkowych.
Test zarządzania – spółka nie jest zarządzana w sposób należyty, jeśli decyzje dotyczące jej zarządzania i działalności są podejmowane poza terytorium państwa członkowskiego UE, w którym spółka ma siedzibę.

Jakie są konsekwencje prowadzenia działalności przez spółkę fasadową?

Konsekwencje prowadzenia działalności przez spółkę fasadową mogą być dotkliwe zarówno dla samej spółki, jak i dla jej właścicieli. Obejmują one m.in.:
Dodatkowe zobowiązania podatkowe – organy podatkowe mogą naliczyć dodatkowe zobowiązania podatkowe na spółkę i jej właścicieli.
Kary podatkowe – spółka i jej właściciele mogą zostać ukarani grzywną za prowadzenie działalności przez spółkę fasadową.
Odpowiedzialność cywilna – właściciele spółki fasadowej mogą ponieść odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone innym podmiotom.
Odpowiedzialność karna – w niektórych przypadkach prowadzenie działalności przez spółkę fasadową może stanowić przestępstwo karne.

Jak uchronić się przed spółkami fasadowymi?

Przedsiębiorcy mogą uchronić się przed spółkami fasadowymi, stosując się do następujących zasad:
Dokładnie weryfikuj kontrahenta – przed nawiązaniem współpracy z nowym kontrahentem, należy go dokładnie zweryfikować. Należy sprawdzić m.in. jego adres, dane rejestrowe, kadrę pracowniczą i rodzaj prowadzonej działalności.
Unikaj transakcji z podmiotami o niskiej transparentności – należy unikać transakcji z podmiotami, które nie są przejrzyste w swojej działalności. Dotyczy to m.in. spółek zarejestrowanych w rajach podatkowych.
Korzystaj z usług doradcy podatkowego – w razie wątpliwości co do kontrahenta lub transakcji, warto skonsultować się z doradcą podatkowym.

Gdzie mogę uzyskać więcej informacji na temat spółek fasadowych?

Więcej informacji na temat spółek fasadowych można znaleźć na stronach internetowych:
Ministerstwa Finansów
Krajowej Administracji Skarbowej
Unii Europejskiej.

Wyróżniony ekspert

Jakub Chajdas

Jakub Chajdas

Partner zarządzający kancelarii / Adwokat

Skontaktuj się z nami

    Biuro rachunkowe Łódź